Bài giảng Ngữ văn 12 tuần 24 bài: Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu

Chia sẻ: Lê Ngọc Quyên | Ngày: | 14 bài giảng

0
1.657
lượt xem
93
download
Xem 14 bài giảng khác
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Bài giảng Giáo án THPT để cùng chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy
Bài giảng Ngữ văn 12 tuần 24 bài: Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu

Mô tả BST Bài giảng Ngữ văn 12 bài Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu

Mời quý thầy cô và các em học sinh tải miễn phí trọn bộ sưu tập các Bài giảng Ngữ văn Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu về tham khảo. Bộ sưu tập gồm nhiều bài giảng hay, đặc sắc được Thư viện eLib chọn lựa kĩ càng, giúp cho quý thầy cô và các em học sinh có thêm tài liệu để tham khảo. Nội dung từng bài giảng được thiết kế trên phần mềm powerpoint, với hình ảnh mô tả sinh động, rõ ràng, các em học sinh có thể cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra các mâu thuẫn trong nghề nghiệp của mình; từ đó nhận thấy rõ mỗi con người, nhất là người nghệ sĩ không thể giản đơn khi nhìn nhận cuộc sống và con người. Qua đó các em hiểu và cảm thông với người lao động nghèo, chịu nhiều bất hạnh, nhất là cuộc sống cùng cực, lạc hậu. Hy vọng, bộ sưu tập này sẽ là tài liệu hữu ích giúp cho việc học tập và giảng dạy được tốt hơn.

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST

Tóm tắt Bài giảng Ngữ văn 12 bài Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu

BÀI GIẢNG NGỮ VĂN LỚP 12

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA 

                            (Nguyễn Minh Châu)

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

  • Nguyễn Minh Châu (1930-1989)
  • Quê: Làng Thơi ,xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.
  • Đầu 1950 ra nhập quân đội
  • Từ 1952 đến 1958 công tác và chiến đấu tại sư đoàn 320.
  • Năm 1960 công tác tại phòng văn nghệ quân đội.
  • Năm 1972 được kết nạp vào hội nhà văn Việt Nam.
  • NMC là cây bút tiên phong của văn học VN thời kì đổi mới. ông “thuộc trong số nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay”.
  • Trước 1975, NMC là cây bút sử thi có thiên hướng trữ tình lãng mạn, từ đầu thập kỉ 80 ông chuyển sang cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh
  • Sáng tác: Chia làm 2 giai đoạn:
    • Trong chiến tranh:
      • Nghiêng về cảm hứng anh hùng ca và có khuynh    hướng minh họa.
      • Phản ánh, tái hiện bức hiện bức tranh hiện thực sinh động về con người và cuộc sống của nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ.
      • Tác phẩm: Cửa sông (1967), Những vùng trời khác nhau(1970), Dấu chân người lính(1972)...
    • Sau chiến tranh:
      • Khao khát đổi mới tư duy nghệ thuật
      • Rất nhậy cảm trước niềm tin yêu ấm áp của con người, trước sự can đảm và tấm lòng bao dung của
      • người phụ nữ.
      • Tác phẩm chính: Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1987)...

2. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”

  • Là một  trong những sáng tác tiêu biểu của văn học VN giai đoạn sau năm 75 cho đến cuối thế kỉ XX
  • TP ra đời trong hoàn cảnh ls: đất nước thống nhất trong nền độc lập, hoà bình. Cuộc sống với muôn mặt đời thường đã trở lại sau chiến tranh
  • Tác phẩm mang xu hướng chung của vh thời kì đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người đời thường. 

3 - Ý nghĩa nhan đề tác phẩm

  • Nghĩa tường minh:
    • Chiếc thuyền ngoài xa – cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh
    • Chiếc thuyền ngoài xa – hiện thực nhọc nhằn cay đắng của người dân chài.
  •  Nghĩa hàm ẩn: Mối quan hệ giữa văn học và cuộc sống. Nghệ thuật nói chung phải là tiếng nói trung thực, thấu hiểu về số phận con người. Chủ nghĩa nhân đạo trong nghệ thuật không thể xa lạ với số phận con người
  • Tình huống nhận thức: chủ yếu cắt nghĩa giây phút "giác ngộ" chân lý của nhân vật.

II. Đọc - hiểu văn bản

1. Hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng

  • Phát hiện thứ nhất đầy thơ mộng của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:  Cảnh đẹp, tươi mỏt của một vựng trời nước mờnh mụng, khoỏng đạt mang đậm hơi thở của cuộc sống – anh thấy bối rối, xỳc động và hạnh phỳc - một niềm hạnh phỳc của khỏm phỏ và sỏng tạo.
  • Phát hiện thứ hai đầy nghịch lí của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: Từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như trong mơ bước ra:
    • một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi và cam chịu
    • một lão đàn ông  thô kệch, dữ dằn, độc ác, uất ức, khổ đau.. 
  • Chứng kiến cảnh người đàn ông đánh vợ một cách vô lí và thô bạo, Phùng đã “kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu .... vứt chiếc máy ảnh xuống đất, chạy nhào tới”. 
  • Người đàn ông hùng hổ thô bạo dùng dây lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà vừa đánh vừa thở hồng hộc, nghiến răng ken két, vừa nguyền rủa bằng giọng "rên rỉ đau đớn"...

→ Bản thân cái đẹp chính là đạo đức

  • Người đàn bà nhẫn nhục không kêu, không chống trả, không tìm cách trốn.

=> Mâu thuẫn nghịch lý tồn tại giữa cái đẹp vẫn có cảnh sống tối tăm, cực nhọc -> Phùng sống trong nhiều cảm xúc mạnh: từ ngỡ ngàng, ngơ ngác đến cảm thông rồi thấm thía. Niềm tin trong anh bị lung lay...

=> Anh bắt đầu "ngộ" ra mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời. 

  • Cuộc đời không đơn giản xuôi chiều mà chứa đựng nhiều nghịch lí. Cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập, những mâu thuấn: đẹp – xấu; thiện - ác …
  • Nhà văn khẳng định: đừng nhầm lẫn hiện tượng với bản chất, giữa hình thức bên ngoài với nd bên trong không phải bao giờ cũng thống nhất đừng vội đánh giá con người, sự vật ở dáng vẻ bên ngoài, phải phát hiện ra bản chất thực sau vẻ ngoài đẹp đẽ của hiện tượng.
  • Hình tượng người đàn bà hàng chài
  • Người vợ nhẫn nhục cam chịu

   “ Thế rồi thật bất ngờ người đàn bà buông đứa trẻ ra, đi thật nhanh ra khỏi bãi xe tăng hỏng, đuổi theo lão đàn ông”(trang 222)
…” Sau này con cái lớn lên, tôi mới xin được với lão…đưa tôi lên bờ mà đánh”
…”Là bởi các chú không phải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông” ( trang 224)

  • Tả thực giản dị, cụ thể nhưng để lại nhiềm cảm nhận khác nhau
  • Con người có một bản năng sinh tồn mãnh liệt và tình thương yêu đến mê muội, đáng thương

II. Đọc - hiểu văn bản

1.Tính cách nhân vật

a. Hình tượng người đàn bà hàng chài

  • Ngoại hình: trạc ngoài 40, thô kệch, mặt rỗ, khuôn mặt mệt mỏi tái ngắt, quần áo rách rưới bạc phếch -> Gây ấn tượng về một cuộc đời lam lũ, nhọc nhằn.
  • Cuộc sống: cùng chồng bơn trải trên biển để nuôi con, thường xuyên bị chồng đánh đập hành hạ "ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng".
  • Tính cách: nhẫn nhịn, âm thầm chịu đựng mọi đớn đau, cực khổ vì cuộc sống mưu sinh trên biển cần có người đàn ông
  • khỏe mạnh, biết nghề và vì những đứa con của bà cần được sống và lớn lên "...phải sống cho con chứ không phải sống
  • cho mình" -> Sức chịu đựng và đức hy sinh của người phụ nữ.
  • Là người yêu thương con cái:
    • Khi các con đã lớn Bà xin chồng lên bờ đánh mình.
    • Khi thằng Phác phát hiện ra bi kịch gia đình Bà vái lạy nó, ôm chầm lấy nó, vái lạy nó...

-> Bà cảm thấy đau đớn vì rốt cuộc đã không sao tránh được cho con cái khỏi bị tổn thương.

=> Đây không phải là số phận của một người đàn bà cụ thể mà là số phận, cuộc đời của biết bao người đàn bà hàng chài khác

-> Người phụ nữ bất hạnh.

⇒ Không hề cam chịu một cách vô lí, không hề nông nổi một cách ngờ nghệch mà thực ra chị là người rất sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời. Người phụ nữ này có một cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ nhưng biết chắt chiu những hạnh phúc đời thường. Chị có ngoại hình xấu xí, thô kệch nhưng tâm hồn đẹp đẽ, thấp thoáng bóng dáng của những người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu đức hi sinh và lòng vị tha.

b. Hình ảnh người đàn ông

  • Lưng rộng và cong như một chiếc thuyền.
  • Mái tóc tổ quạ.
  • Chân đi chữ bát, bước từng bước chắc chắn.
  • Hàng lông mày cháy nắng.
  • Hai con mắt độc dữ. 
  • Vốn là một anh con trai cục tính nhưng hiền lành và không bao giờ đánh đập vợ.

→ Cuộc sống đói nghèo, lam lũ đã hằn in lên dáng vẻ khắc khổ của người đàn ôngà anh ta trở nờn dữ dằn, vũ phu

⇒ Người đàn ông vừa đáng bị lên án bởi sự độc ác, thói vũ phu, tính ích kỉ, tự cho phép mình cái quyền được hành hạ người khác để thõa mãn những bực dọc trong lòng. Nhưng anh ta cũng có chỗ có thể cảm thông, chia sẻ bởi xét đến cùng anh ta cũng là nạn nhân của hoàn cảnh sống khắc nghiệt.

c. Chánh án Đẩu: có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng anh chưa thực sự đi sâu vào đời sống nhân dân.

→ Lòng tốt là đáng quý nhưng chưa đủ, luật pháp là cần thiết nhưng phải đi sâu vào đời sống. 

⇒ Người nghệ sĩ nhiếp ảnh đã nhận ra : mình quá đơn giản khi nhìn nhận cuộc đời và con người.

III. Kết luận

1. Nội dung:

  • Thông qua tác phẩm Nguyễn Minh Châu không chỉ xót xa thương cảm người phụ nữ bất hạnh mà còn lên án sự tàn nhẫn thô bạo của người chồng trong gia đình. Đồng thời báo động tình trạng bạo lực trong gia đình đang làm khô héo, rạn vỡ  tâm hồn con người. Ca ngợi tình mẫu tử trân trọng khát vọng được sống trong yêu thương, yên bình của trẻ em.

2. Nghệ thuật

  • Tình huống truyện độc đáo
  • Nghệ thuật đối lập giữa cái đẹp của ngoại cảnh với hiện thực cuộc sống.
  • Giọng điệu trần thuật đa dạng:
    • Khách quan ngạc nhiên khi tả cảnh đời, cảnh biển.
    • Lo âu khi tái hiện lời thoại của người đàn bà
    • Xót thương, căm phẫn khi chứng kiến cảnh người đàn ông ngược đãi vợ con.
    • Day dứt khắc khoải khi thấy người đàn bà chưa tìm được lối thoát...
  • Đặc sắc nghệ thuật
  • Tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá về đời sống.
    • Tình huống Phùng chụp được bức ảnh toàn bích về chiếc thuyền chài trong sương sớm nhưng khi chính chiếc thuyền đó tiến thẳng vào chỗ anh thì cuộc sống lam lũ hiện ra.
    • Đẩu mời người đàn bà đến tòa án khuyên bà bỏ người chồng vũ phu nhưng người đàn bà nọ cầu xin tòa đừng bắt mình bỏ chồng.
  • Nghệ thuật trần thuật sắc sảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống, lời kể chuyện trở nên khách quan, chân thật, giàu sức thuyết phục.
    • Khách quan ngạc nhiên khi tả cảnh đời, cảnh biển.
    • Lo âu khi tái hiện lời thoại của người đàn bà.
    • Xót thương, căm phẫn khi chứng kiến cảnh người đàn ông ngược đãi vợ con.
    • Day dứt khắc khoải khi thấy người đàn bà chưa tìm được lối thoát...

Để xem nội dung của tất cả các bài giảng còn lại trong BST Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu, quý thầy cô và các bạn học sinh vui lòng đăng nhập và download bài giảng về máy. Bên cạnh đó, có thể xem tiếp bài giảng tiết tiếp theo tai đây:

 

 

 

 

 

 

 

Đồng bộ tài khoản