Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình

Chia sẻ: An | Ngày: | 1 tài liệu

0
78
lượt xem
2
download
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Văn mẫu chọn lọc để cùng chia sẻ kinh nghiệm làm bài
Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình

Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình
Mô tả bộ sưu tập

Quý thầy cô mong muốn có thêm nhiều tài liệu tham khảo để phục vụ công tác giảng dạy, hướng dẫn các em viết văn? Thư viện eLib trân trọng giới thiệu bộ sưu tập Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình dưới đây để quý thầy cô thuận lợi trong quá trình tham khảo, có thêm nhiều ý tưởng hay khi giảng dạy.

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST
Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình

Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình
Tóm tắt nội dung

Bạn có thể tải miễn phí BST Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình này về máy để tham khảo phục vụ việc giảng dạy hay học tập đạt hiệu quả hơn.
 

Ra đời vào khoảng giữa thế kỉ XVIII, Chinh phụ ngâm đã ghi nhiều dấu ấn quan trọng trong nền văn học trung đại Việt Nam. Sự xuất hiện của tác phẩm đã chính thức khai sinh một thể loại văn học dân tộc có tên là ngâm khúc và mở ra một thế kỉ “được mùa” của nhiều khúc ngâm có giá trị như Cung oán ngâm, Thu dạ lữ hoài ngâm, Tự tình khúc, Ai tư vãn, Bần nữ thán, Quả phụ ngâm…Tác phẩm cũng đã bứt mình ra khỏi dòng văn học chức năng, nặng về “tải đạo” “ngôn chí” của giai đoạn trước đó để nhập hẳn vào dòng văn học nghệ thuật, lấy việc phơi trải những xúc động tự tâm can làm mục đích chính. Nói về hoàn cảnh ra đời khúc ngâm, Phan Huy Chú trong Lịch triều hiến chương loại chí có viết “Vì đầu đời Cảnh Hưng (khoảng năm 1741-1742) có việc binh đao, cảnh biệt ly của người đi chinh thú khiến ông (tác giả Đặng Trần Côn) cảm xúc mà làm”(2). Cảm xúc là nguyên nhân khởi phát nên tác phẩm và cũng là hạt nhân của toàn bộ áng thơ trường thiên dài 408 câu thơ ấy. Đáng ghi nhận hơn, Chinh phụ ngâm đã “phát triển đến tột độ quan niệm tự tình của thơ trữ tình trung đại Việt Nam” (3). Lí giải cho sự đề cao này, bên cạnh rất nhiều nguyên nhân như hình thức thơ song thất lục bát, kết cấu tâm trạng, lời văn trữ tình, vốn được nhiều nhà nghiên cứu bàn đến, xét thấy, cần phải nói đến sự xuất hiện của phương thức tự sự trong tác phẩm.
Tự sự đã tìm đường vượt qua ranh giới giữa tự sự và trữ tình để đi vào khúc ngâm ra sao? Nó đóng vai trò như thế nào trong nghệ thuật biểu hiện tâm trạng của nhân vật trữ tình? Và ranh giới bị vượt qua ấy chỉ nên xem là sự xâm nhập hay là sự xóa nhòa giữa cả hai yếu tố? Đó là những vấn đề được đặt ra xem xét và giải quyết trong bài nghiên cứu nhỏ này[1].

1. Tự sự bước vào tác phẩm và xóa đi ranh giới giữa tự sự và trữ tình
Hẳn không còn là điều phải bàn khi xác nhận Chinh phụ ngâm là tác phẩm trữ tình. Toàn bộ khúc ngâm là sự giãi bày cảm xúc của người vợ có chồng đi lính xa nhà. Không quá để trao tặng cho Chinh phụ ngâm danh hiệu “quyển sách của nghìn tâm trạng” (4). Bởi lẽ, tác giả đã nhập vai vào người chinh phụ để bày tỏ muôn vạn những cung bậc, cảm xúc của người trong cuộc như buồn thương, oán trách, tiếc nuối, lo lắng, xót xa, nhớ nhung, mong ngóng, khát khao. . . Nếu Phan Ngọc xem những câu thơ trực tiếp phản ánh nội tâm trong Truyện Kiều chiếm 14.5% (gồm 474/3254 câu thơ) là một “tỉ lệ khủng khiếp” thì có lẽ con số này sẽ vượt qua rất nhiều sự tưởng tượng của ông khi tiếp cận với Chinh phụ ngâm. Sự thống kê 12 dạng cảm xúc của tác giả Thuần Phong (5) tuy khá rạch ròi và cụ thể song có lẽ vẫn chưa bao quát được hết thế giới nội tâm phong phú ấy. Hầu hết mỗi dòng trong tổng số 408 câu thơ của bản dịch đều không ít thì nhiều, trực tiếp hoặc gián tiếp gắn với tiếng nói bên trong của người thiếu phụ trẻ. Thêm vào đó, thể song thất lục bát như được sinh ra để trở thành hình thức chuyên dụng cho những áng thơ trữ tình trường thiên như Chinh phụ ngâm. Nếu như truyện thơ nhìn thấy ở lục bát khả năng kể chuyện, gắn với hàng loạt các sự kiện được diễn ra liên tục, nhanh chóng tạo nên các mối xung đột thì thể lục bát gián thất lại có “khả năng quý báu” trong việc biểu đạt nội dung trữ tình. Phan Ngọc đã chỉ ra tính nội dung có trong kết cấu khổ thơ 7-7-6-8 đó “Cần phải có hình thức ấy tình cảm mới có thể mang hình thức một đợt sóng đi lên với hai câu thất, dừng lại ở câu lục ngắn gọn để tỏa ra trong câu bát dài nhất rồi lại vươn lên trong một khổ mới, cứ thế đợt sóng tình cảm lên xuống ăn khớp với hình thức ngôn ngữ” (6). Thêm nữa, âm điệu song thất đều đều, trầm lặng, khổ thơ lặp lại mang tính chu kì với những vần lưng vần chân kết dính, vấn vít lẫn nhau đã trở thành ưu thế nổi bật diễn tả thứ tình cảm triền miên da diết của người chinh phụ. Chinh phụ ngâm vì thế đã tìm được một nội dung và hình thức đắc dụng để có mặt tự tin và chắc chắn vào thể loại trữ tình Việt Nam.
Thế nhưng, một bài toán đặt ra là làm thế nào tác giả có thể kéo dãn đến hàng trăm câu thơ chỉ duy nhất một mục đích phơi trải tâm trạng như thế? Làm cách nào để lôi cuốn người đọc và khẳng định sức sống của tác phẩm chỉ bằng thế giới tâm trạng tuy có phong phú song ít biến chuyển và phần lớn như đúc ra từ một khuôn tình cảm buồn rầu, đau khổ mà Đặng Thai Mai gọi đó là “sự ngưng đọng trên một khối sầu” (7)? Vấn đề sẽ được giải quyết khi chúng ta thấy được sự xuất hiện của yếu tố tự sự trong tác phẩm. Tự sự tìm đường đi vào khúc ngâm bằng sự có mặt của một số đặc điểm cấu thành thể loại này.

Chúc quý thầy cô và các em học sinh có được nguồn tư liệu Chinh phụ ngâm và sự phá vỡ ranh giới giữa tự sự và trữ tình hay mà mình đang tìm.

Đồng bộ tài khoản