Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên

Chia sẻ: An | Ngày: | 5 tài liệu

0
298
lượt xem
1
download
Xem 5 tài liệu khác
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Bài giảng Giáo án THPT để cùng chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy
Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên

Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên
Mô tả bộ sưu tập

Đến với bộ sưu tập Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên dưới đây sẽ giúp các em học sinh nắm được những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp nhà thơ Chế Lan Viên. Mời quý thầy cô và các em cùng tham khảo bộ sưu tập này. Thư viện eLib kính chúc quý thầy cô ngày càng giảng dạy hay, các em học sinh học tập tốt!

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST
Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên

Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên
Tóm tắt nội dung

Mời quý thầy cô và các em cùng tham khảo đoạn trích Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên được lấy từ bộ sưu tập cùng tên dưới đây:

I. Chế Lan Viên:
“Từ thung lũng đau thương ra cánh đồng vui", có thể tóm tắt nội dung tập thơ Ánh sáng và phù sa (1960), tập thơ thứ hai của Chế Lan Viên sau cách mạng như thế. Tập thơ phản ánh, ca ngợi cuộc sống mới đang lớn dậy từng ngày, kịp thời góp tiếng nói đấu tranh cùng với miền Nam, và đồng thời, xuyên suốt tập thơ là sự giằng xé trong tâm hồn nhà thơ, đẩy lùi nỗi đau cũ để tiến đến niềm vui mới. Chế Lan Viên giãi bày cuộc đấu tranh trong tâm hồn mình, trung thực, chân thành như để chia sẻ tâm sự. Tính trữ tình của tập thơ bộc lộ trực tiếp, nhiều sắc thái, có chiều sâu.
Từ bóng tối của chế độ cũ, Chế Lan Viên bước theo vầng sáng chói lọi của lý tưởng, có lẽ cũng có cái gì giống như nàng Kiều "trở về cái sống, còn chuếch choáng những cơn sóng siêu hình". Trong chỗ khuất của hồn thơ, bóng tối của cái cũ vẫn náu lại, không phải dễ dàng rũ sạch. Anh hiểu rõ lắm tâm hồn mình:
Hồn tôi là một cánh đồng lẫn khuất
Đau bên đoài nên gió thổi bên đông.
Thật ra, được Đảng và Cách mạng giác ngộ, Chế Lan Viên đã dứt khoát từ lâu về mặt nhận thức tư tưởng đối với “cái tôi" cũ, hồn thơ cũ. Câu hỏi triết lí về vấn đề ấy, anh đã tìm được cách trả lời:
Ta là ai ? như ngọn gió siêu hình
Câu hỏi hư vô thổi nghìn nến tắt
Ta vì ai? Bỗng xoay chiều ngọc bấc
Bàn tay người thắp lại triệu chồi xanh
(Hai câu hỏi)
Nhưng đấy vẫn mới chỉ là nhận thức. Còn chỗ sâu kín nhất của hồn thơ, nơi mạch ngầm của ngọn nguồn sáng tạo? Chế Lan Viên đã thể hiện sâu sắc được nỗi dằn vặt trong cái “thế giới tiềm ẩn" của một tâm hồn nghệ sĩ, ở đây, nỗi đau, bóng tối vẫn muốn lan ra như từ một tâm bệnh cũ, một bản năng nào. Đau thương đang kết thành trùng điệp, nhân đến vô cùng. Nỗi đau ấy đang kéo nhà thơ xuống một tư thế tội nghiệp, một sự van xin:
Quỳ xuống bên đường
Tôi hôn cuộc sống
Lượng đời mở rộng
Nên đời còn thương...
Một cách chủ động, có ý thức. Chế Lan Viên quyết lấy niềm vui và ánh sáng để đẩy lùi nó, quét sạch nó. Trong cuộc đấu tranh này, anh đã có hậu thuẫn mới, chỗ dựa mới. Có sức nóng của ngọn lửa kháng chiến mười năm. Có vũ khí tinh thần mà Đảng trao cho anh - "ánh sáng rọi soi tôi, ánh sáng tinh thần của lí tưởng tôi". Và may thay, bây giờ Chế Lan Viên không tự thu mình trong vương quốc của “cái tôi" cũ. Nếu thế thì nỗi đau của một người đủ che khuất chân trời của một người lắm! Anh đã “từ chân trời của một người, đến chân trời của mọi người”. Anh đã sống giữa Đời, giữa Người, cuộc sống mới đứng lên, tiếp sức anh.
Từng bước một, anh "lấn từng nỗi đau như mùa chim lấn vành đai trắng". Lòng anh, đầu này là tiếng khóc, thì đến phía kia, tiếng hát đã cất lên:
Lòng ta chửa bao giờ ta đi hết được
Đi hết lòng, tiếng khóc hóa lời ca
Ngoảnh lại mùa đông khép lại cuộc đấu tranh ấy trong lòng Chế Lan Viên khẳng định người chiến thắng là anh, là cái mới. Chúng ta gặp một Chế Lan Viên đổi khác hẳn từ khuôn mặt hồng sắc máu, cho đến tâm hồn yên tĩnh lại, cho đến dáng đứng bước đi:
Nhìn mắt tạnh màu nước mắt...
Nhìn mặt đỏ hồng da mặt
Soi gương hồng cả gương soi
Đứng, đã với cành cao ngất
Đi, mơ đi những bước dài
Ôi những dặm đường công tác
Ba lô trìu ấp đôi vai
II. Thơ Chế Lan Viên:
1.
Cho đến được...lúa vùng đất mật
Phải trên lòng bao trận gió mưa qua
Những tháp Chàm đổ nát hoang vắng của thành Bình Định đã ám ảnh hồn thơ của cậu học trò mười bảy tuổi là Chế Lan Viên lúc ấy. Tập Điêu tàn được đặc biệt chú ý. Trong những giọng buồn của thơ ca lãng mạn 30 - 45 đây là giọng ảo não, khác lạ, vừa đượm chút huyền bí lẫn màu sắc viễn phương. Khi thông cảm với nỗi đau của một dân tộc khác trong quá khứ, người đọc như nhận thấy thân phận hiện tại của mình. Nỗi đau không tìm ra lối thoát, rồi tự huyễn hoặc trong những cảm giác hư ảo, Chế Lan Viên lạc dần sang thế giới siêu hình. Suýt nữa rơi hẳn vào hư vô!
Cách mạng tháng Tám đến, đổi thay vận mệnh của dân tộc và kịp đặt ra những thử thách đối với anh:
Ơi kháng chiến, mười năm qua, như ngọc lửa
Nghìn năm sau còn đủ sức soi đường
(Tiếng hát con tàu)
Những phẩm chất cao quý của những bà mẹ giàu lòng vị tha, của những người em liên lạc dũng cảm và tận tụy, của bao nhiêu chiến sĩ không tiếc xương máu... trong những ngày kháng chiến gian khổ đã có sức cảm lớn. sống giữa nhân dân giàu lòng hy sinh và nhân hậu, Chế Lan Viên tự giải quyết cái băn khoăn "hình nhi thượng” của mình:
“Ta là ai”, như ngọn gió siêu hình
Câu hỏi hư vô thổi nghìn nến tắt
“Ta là ai”, khẽ xoay chiều ngọn bấc
Bàn tay người thắp lại triệu chồi xanh
(Hai câu hỏi)
Từ sự bừng tỉnh đó, nghiêm khắc nhìn lại quá khứ, anh đi đến một “bản kiểm điểm" có phần cực đoan:
Suốt một đời ăn hạt gạo nhân dân
Lần thứ nhất nhân vật đi học cấy,
Bỗng hối tiếc nghìn câu thơ nước chảy
Chửa “vì người" bằng một bữa cơm ăn
(Đi thực tế)
Chẳng có kĩ xảo gì trong những câu thơ này. Nhưng nó nêu được một vấn đề lớn của lương tâm các trí thức qua nhiều thời đại - từ nhà thơ xưa khi nhìn mây tạo nên những dáng kì lạ trên nền trời, đến cụ Trần Nguyên Đán nhìn đồng lúa khô cằn: “Văn chương không thể chỉ là những lời suông hão, trống rỗng”. Đối với những người cầm bút vốn hay si mê con chữ, bài thơ đánh dấu một bước giác ngộ lớn.
2.
Ôi giữa lòng ta, Bác đến tự hồi nào ?
Bác vĩ đại mà chẳng làm ai kinh ngạc
Điều hạnh phúc lớn cho chúng ta là Hồ Chủ tịch, người đầu tiên mang đến cho dân tộc ánh sáng chủ nghĩa Mác - Lênin, cũng là người suốt đời tiêu biểu toàn mĩ nhất cho chân lí của chủ nghĩa đó. Cả dân tộc có một tấm gương sống động để noi theo, tin tưởng và kính yêu. Như một nhu cầu về tình cảm, Chế Lan Viên đã viết nhiều bài kính dâng Bác. Người đi tìm hình của Nước viết năm 1960 trong dịp kỉ niệm ba mươi năm thành lập Đảng là một bài đặc sắc. Nhiều đặc điểm về tư duy và bút pháp của Chế Lan Viên thể hiện khá rõ. Anh nêu lên quá trình hình thành và phát triển tư tưởng của Bác, từ chủ nghĩa yêu nước chân chính đến chủ nghĩa Lênin. Bài thơ kết hợp chặt chẽ giữa tính lịch sử - cụ thể của người trong truyện, của người kể chuyện. Các cảnh hiện lên xen kẽ đối lập và hài hòa: trong nước và ngoài nước, hiện thực và ước mơ, tưởng như kịch bản của một cuốn phim tài liệu - nghệ thuật.
Ảnh hưởng lớn của Cách mạng tháng Mười Nga, và tầm quan trọng đặc biệt của luận cương Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa được nhấn mạnh với những lời xúc tích:
Luận cương đến Bác Hồ và người đã khóc
Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lênin
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài, đất nước đợi mong tin
Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc
“Cơm áo là đây! Hạnh phúc đây rồi"
Hình của Đảng lồng trong hình của Nước
Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười
Ngoài những thành công khác, Chế Lan Viên đã thể hiện được tầm nhận thức mới của chúng ta lúc ấy, có chủ nghĩa Mác - Lênin mới có nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, yêu nước phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Ca ngợi Bác, anh đã đồng thời ca ngợi Đảng, ca ngợi con đường cách mạng đúng đắn Lênin đã vạch ra và Bác vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam. Nội dung của bài thơ trở nên nhiều tầng, phong phú. 

Hãy tham khảo toàn bộ tài liệu Cuộc đời và phong cách thơ Chế Lan Viên trong bộ sưu tập nhé!
Đồng bộ tài khoản