Giáo án Lịch sử 12 bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946 - 1950)

Chia sẻ: Ngô Anh Dũng | Ngày: | 4 giáo án

0
1.795
lượt xem
37
download
Xem 4 giáo án khác
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Bài giảng Giáo án THPT để cùng chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy
Giáo án Lịch sử 12 bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946 - 1950)

Mô tả BST Giáo án Lịch sử 12 bài 18

Để giúp các thầy cô giáo tiết kiệm thời gian và công sức cho việc soạn giáo án, Thư viện eLib xin giới thiệu bộ Giáo án Lịch sử 12 Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946 - 1950) để làm tài liệu tham khảo. Đây là bộ sưu tập các giáo án được chúng tôi chọn lọc, tuyển chọn từ các giáo viên dày dặn kinh nghiệm trong cả nước. Bài soạn chi tiết sẽ giúp các em hiểu được cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã bùng nổ trong bối cảnh lịch sử thế nào. Ghi nhớ nét chính của đường lối kháng chiến chống Pháp. Chúc quý thầy cô giáo giảng dạy tốt.

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST

Tóm tắt Giáo án Lịch sử 12 bài 18

GIÁO ÁN LỊCH SỬ 12

PHẦN HAI LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 2000

CHƯƠNG III. VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1954

BÀI 18: NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1946 - 1950)

 

I. Mục tiêu 

1.Kiến thức:

  • Hiểu rõ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã bùng nổ trong bối cảnh lịch sử thế nào. Ghi nhớ nét chính của đường lối kháng chiến chống Pháp.
  • Trình bày được diễn biến chính của cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 và những việc làm cụ thể của ta để chuẩn bị cho cuộc chiến đấu lâu dài.
  • Hiểu được nguyên nhân Pháp đánh lên Việt Bắc năm 1947. Diễn biến chính, kết quả và ý nghĩa lịch sử của chiến dịch.

2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

  • Giáo dục lòng căm thù thực dân Pháp.
  • Học tập tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất của nhân dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập của Tổ quốc.
  • Củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

3. Kỹ năng:

  • Củng cố kĩ năng phân tích, đánh giá các sự kiện để rút ra những nhận định lịch sử.
  • Rèn luyện kĩ năng sử dụng tranh, ảnh và lược đồ lịch sử để nhận thức lịch sử.

II. Chuẩn bị giáo cụ

  • Tranh, ảnh, lược đồ liên quan đến hai chiến dịch Việt Bắc thu – đông và Biên giới thu – đông….

III. Tiến trình lên lớp

1. Kiểm tra bài cũ.

  • Đảng ta đã giải quyết những khó khăn sau cách mạng tháng Tám như thế nào?
  • Cuộc kháng chiến chống thù trong giặc ngoài của quân và dân ta như thê nào?
  • Hoàn cảnh và nội dung của bản Hiệp định sơ bộ 6/3 và Tạm ước 14/9?

2. Bài mới:

  • Nhắc lại nét khái quát tình hình nước ta sau khi kí Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946)

3. Tiến trình tổ chức dạy - học.

Các hoạt động của thầy và trò

Kiến thức cơ bản cần nắm

Hoạt động: cả lớp/cá nhân

 

GV: Sau khi kí HĐ sơ bộ ngày 6/3 và tạm ước ngày 14/9, ta nghiêm chỉnh chấp hành còn Pháp không thực hiện nội dung HĐ đã kí.

? Những hành động nào chứng tỏ Pháp không nghiêm chỉnh thi hành hiệp định?

Sau khi HS trả lời GV nhận xét chốt ý.

 

GV giúp HS hiểu rằng nếu ta chấp thuận yêu cầu này của Pháp đống nghĩa với việc ta giao thủ đô cho Pháp.

? Tại sao Pháp lại có những hành động trên?

 

?Trước những hành động trên ta có nhân nhượng được nữa không? VậyĐảng và nhân dân ta phải làm gì? Đường lối chống Pháp ra sao?

Sau khi HS trả lời GV nhận xét chốt ý :

 

Hà Nội là nơi nổ ra cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp đầu tiên trong cả nước,

GV mời 1 HS đọc nội dung lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến được trích trong SGK rồi gọi 1 HS khác trả lời câu hỏi: Nội dung cơ bản của văn kiện này là gì?

 

GV giúp HS  nắm được cơ bản từng nội dung trên. Cuối tiết học dặn HS về nhà phân tích cụ thể từng nội dung.

 

Hoạt động: cả lớp/cá nhân

 

GV có thể cho HS xác định Bắc vĩ tuyến 16 là từ tỉnh nào trở ra bắc sau đó đặt câu hỏi :

? Tại sao ta lại tiến hành kháng chiến trong các đô thị trước? kết quả ra sao?

Sau khi hs trả lời GV nhận xét  chốt ý. ở mục này cần giúp HS hiểu lí do vì sao ta giam chân địch ở Hà Nội lâu nhất. ý nghĩa của cuộc chiến đấu ở các đô thị.

Để bài học thêm ý nghĩa, GV cung cấp cho HS thêm kiến thức qua lá thư Bác Hồ gửi các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô sau đó cho các em nêu lên cảm nghĩ của mình.

 

Ý nghĩa to lớn của cuộc chiến đấu trong các đô thị là?

 

Hoạt động 3:

GV: Đánh lâu dài là chủ trương được Đảng xác định trong đường lối kháng chiến chống Pháp. Vậy, để kháng chiến lâu dài ta phải làm gì? Nêu dẫn chứng cụ thể?

? Tại sao khi tản cư khỏi các thành phố ta lại phá hủy toàn bộ nhà cửa, đường xá, cầu cống…?

? Sự chuẩn bị trên có ý nghĩa như thế nào?

 

 Hoạt động 4:

 GV: Do không thực hiện được âm mưu đánh nhanh thắng nhanh, trong khi đang gặp khó khăn về kinh tế tài chính, sự lên án của lực lượng tiến bộ nên Pháp đã thực hiện âm mưu mới. Âm mưu của Pháp lúc này là gì?  vì sao?

Sau khi HS trả lời GV nhận xét, đồng thời giúp các em hiểu tại sao tấn công lên VB lại nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

 

GV trình bày diễn biến kết hợp bản đồ giúp HS thâý được kế hoạch 2 gọng kìm của Pháp:

? Trước âm mưu kế hoạch trên của Pháp ta đối phó như thế nào?

Kết quả của chiến dịch là :

- Ta diệt hơn 6.000 tên, 16 máy bay, 11 tàu chiến và ca nô, hàng trăm  xe quân sự bị phá.

- Căn cứ Việt Bắc và cơ quan đầu nảo của ta vẫn an toàn, bộ đội trưởng thành uy tín của Chính phủ lên cao.

- Ta đánh bại kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của Pháp buộc Pháp phải đánh lâu dài với ta.

 

? Tại sao lúc này Pháp thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”?

 

Hoạt động:

?  Sau chiến thắng Việt Bắc thu – đông Đảng ta có chủ trương gì để đẩy mạnh kháng chiến toàn dân toàn diện?

GV giải thích: vùng sau lưng địch, chiến tranh du kích

 

? Nêu ý nghĩa của những chủ trương trên?

Củng cố chính quyền vững mạnh, xây dựng hậu phương vững chắc chuẩn bị bước vào giai đoạn mới của cuộc kháng chiến.

 

Hoạt động:

 

? Cách mạng TQ thành công ảnh hưởng đến cách mạng nước ta như thế nào ?

Đầu tiên là TQ rồi đến LX và các nước trong phe XHCN lần lượt công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với ta

? Việc các nước XHCN công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với ta có nghĩa gì?

? Nội dung kế hhoạch Rơ ve?

Với việc giúp Pháp qua kế hoạch Rơve Mĩ can thiệp ngày càng sâu vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương

 

Hoạt động:

? Trước âm mưu trên của Pháp Đảng ta có chủ trương gì?

Gv giúp HS tìm ra đâu là chủ trương cơ bản nhất

GV trình bày diễn biến kết hợp bản đồ

GV: chỉ bản đồ đồng thời đặt câu hỏi vì sao ta đánh Đông Khê để mở màn chiến dịch.

Đoán được ý định trên nên ta mai phục chặn đánh địch ở nhiều nơi khiến cho 2 cánh quân này không gặp được nhau

 

 

 

 

? Kết quả quan trọng nhất của chiến dịch là gì?

 

? Kết quả trên có đạt được so với mục tiêu đề ra không?

Gv sơ kết bài học

HS nghe và ghi chép.

I – Kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp bùng nổ

1. Thực dân Pháp bội ước và tiến công nước ta

- Sau khi kí Hiệp định Sơ bộ 6 – 3 – 1946 và Tạm ước 14 – 9 – 1946, thực dân Pháp vẫn đẩy mạnh việc chuẩn bị chiến tranh xâm lược nước ta một lần nữa.

- Ngày 18-12-1946, quân Pháp gửi tối hậu thư đòi giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu, để cho Pháp làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự ở Hà Nội, nếu không chúng sẽ hành động vào sáng 20-12-1946.

- Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ ngày 19-12-1946.

2. Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng

- Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng ta được thể hiện trong các văn kiện : Chỉ thị "Toàn dân kháng chiến" của Ban Thường vụ Trung ương Đảng (12-12-1946) ; Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh (19-12-1946) và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Tổng Bí thư Trường Chinh (9-1947).

- Nội dung của đường lối kháng chiến là : Kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

Kháng chiến toàn dân: Xuất phát từ truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc ta, từ tư tưởng "chiến tranh nhân dân" của Chủ tịch Hồ Chí Minh ...Có lực lượng toàn dân tham gia mới thực hiện được kháng chiến toàn diện và tự lực cánh sinh.

Kháng chiến toàn diện: Do địch đánh ta toàn diện nên ta phải chống lại chúng toàn diện. Cuộc kháng chiến của ta bao gồm cuộc đấu tranh trên tất cả các mặt quân sự, chính trị, kinh tế..., nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp. Đồng thời, ta vừa "kháng chiến" vừa "kiến quốc", tức là xây dựng chế độ mới nên phải kháng chiến toàn diện.

Kháng chiến lâu dài: so sánh lực lượng lúc đầu giữa ta và địch chênh lệch, địch mạnh hơn ta về nhiều mặt, ta chỉ hơn địch về tinh thần và có chính nghĩa. Do đó, phải có thời gian để chuyển hoá lực lượng làm cho địch yếu dần, phát triển lực lượng của ta, tiến lên đánh bại kẻ thù.

Kháng chiến tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ quốc tế : Mặc dù ta rất coi trọng những thuận lợi và sự giúp đỡ của bên ngoài, nhưng bao giờ cũng theo đúng phương châm kháng chiến của ta là tự lực cánh sinh, vì bất cứ cuộc chiến tranh nào cũng phải do sự nghiệp của bản thân quần chúng, sự giúp đỡ bên ngoài chỉ là điều kiện hỗ trợ thêm vào.

II – Cuộc chiến đấu ở các đô thị và việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài

1. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16

a) Cuộc chiến đấu ở thủ đô Hà Nội

- Khoảng 20 giờ ngày 19-12-1946, công nhân nhà máy điện Yên Phụ phá máy, cuộc chiến đấu bắt đầu.

- Vệ quốc quân, tự vệ chiến đấu... tiến công các vị trí quân Pháp, nhân dân khiêng bàn, tủ... làm chướng ngại vật.

- Cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt ở nội thành, hai bên giành nhau từng khu nhà, góc phố như ở Bắc Bộ phủ, Bưu điện Bờ Hồ, ga Hàng Cỏ, các phố Khâm Thiên, Hàng Da...

- Trung đoàn Thủ đô được thành lập, đánh địch quyết liệt ở Bắc Bộ phủ, chợ Đồng Xuân...

Sau hai tháng chiến đấu, ngày 17-2-1946, quân ta rút ra căn cứ an toàn.

b) Cuộc chiến đấu ở các đô thị khác

- Tại Nam Định, quân dân ta bao vây địch từ tháng 12-1946 đến tháng 3-1947.

- Ở Vinh, ngay những ngày đầu chiến đấu, quân dân ta buộc địch phải đầu hàng. Ở Huế, trong 50 ngày đêm, quân dân ta bao vây, tiến công địch...

- Ý nghĩa : tiêu hao một bộ phận sinh lực địch, giam chân chúng trong thành phố, chặn đứng kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh", tạo điều kiện cho cả nước đi vào cuộc kháng chiến lâu dài.

2. Tích cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài (Đọc thêm).

 

III – Chiến dịch việt bắc thu – đông năm 1947 và việc đẩy mạnh kháng chiến toàn dân, toàn diện

1. Chiếc dịch Việt Bắc thu - đông năm 1947

Âm mưu của Pháp

Pháp tấn công Việt Bắc nhằm nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

Chủ trương của Đảng

Đảng có chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”.

Diễn biến

- Ngày 7 – 10 – 1947, Pháp huy động 12.000 quân tấn công lên Việt Bắc

- Binh đoàn quân dù chiếm thị xã Bắc Kạn, Chợ Mới

- Bộ binh từ Lạng Sơn theo Đường số 4 đánh Cao Bằng, xuống Bắc Kạn theo Đường số 3, bao vây Việt Bắc ở phía đông và phía bắc.

- Ngày 9 – 10 – 1947, binh đoàn bộ binh và lính thủy từ Hà Nội ngược sông Hồng và sông Lô lên Chiêm Hóa, Tuyên Quang, đánh Đài Thị bao vây Việt Bắc ở phía tây.

- Trên khắp các mặt trận, quân dân ta anh dũng chiến đấu, từng bước đẩy lùi cuộc tiến công của địch.

- Tại Bắc Kạn, Chợ Mới địch vừa nhảy dù đã bị ta tiêu diệt buộc Pháp phải rút khỏi Chợ Đồn, Chợ Rã cuối tháng 11 – 1947.     

- Ở mặt trận hướng đông, quân ta phục kích chặn đánh địch trên Đường số 4, tiêu biểu là trận phục kích ở đèo Bông Lau (30 – 10 – 1947).

- Ở mặt trận hướng tây, quân dân ta phục kích đánh địch nhiều trận trên sông Lô, nổi bật là trận Đoan Hùng, Khe Lau, đánh chìm nhiều tàu chiến, canô của địch.

- Ngày 19 – 12 – 1947, đại bộ phận quân Pháp rút khỏi Việt Bắc.

Kết quả

- Quân dân ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6.000 địch, bắn rơi 16 máy bay, bắn chìm 11 tàu chiến, canô, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh.

- Cơ quan đầu não kháng chiến được bảo toàn.

- Bộ đội chủ lực của ta đã trưởng thành.

Ý nghĩa

- Với chiến thắng Việt Bắc thu - đông 1947, cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược chuyển sang giai đoạn mới

- Pháp buộc phải thay đổi chiến lược chiến tranh ở Đông Dương, từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh lâu dài”, thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”.

2. Đẩy mạnh kháng chiến toàn dân, toàn diện (Đọc thêm).

 

IV – Hoàn cảnh lịch sử mới và chiến dịch biên giới thu đông năm 1950

1. Hoàn cảnh lịch sử mới của cuộc kháng chiến

Thuận lợi

- Ngày 1 – 10 – 1949, Cách mạng Trung Quốc thành công, nước CHND Trung Hoa ra đời.

- Tháng 1 – 1950, lần lượt các nước xã hội chủ nghĩa công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước ta.

Khó khăn

Tháng 5 – 1949, với sự đồng ý của Mĩ, chính phủ Pháp đề ra kế hoạch Rơve:

+ Pháp tăng cường phòng ngự trên Đường số 4 nhằm khoá chặt biên giới Việt – Trung

+ Thiết lập “Hành lang Đông-Tây” nhằm cô lập Việt Bắc với liên khu III, IV.

2. Chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950

Chủ trương ta

Tháng 6 – 1950, Đảng và chính phủ quyết định mở chiến dịch Biên giới nhằm:

- Tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch.

- Khai thông biên giới Việt – Trung

- Mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc.

Diễn biến

- Sáng 16 – 9 – 1950, ta tấn công cụm cứ điểm Đông Khê, mở màn chiến dịch. Sáng 18 – 9, ta chiếm Đông Khê, Đường số 4 bị cắt làm hai Thất Khê bị uy hiếp, Cao Bằng bị cô lập.

- Pháp một mặt cho quân đánh lên Thái Nguyên nhằm mục đích giảm bớt sự chú ý của ta, mặt khác đưa quân từ Thất Khê lên để chiếm lại Đông Khê đón quân từ Cao Bằng rút về.

- Trên Đường số 4 quân ta mai phục, chặn đánh địch khiến cho các cánh quân không gặp được nhau.

à Pháp hoản loạn, phải rút chạy. Đến 22 – 10 – 1950, Đường 4 được hoàn toàn giải phóng.

- Tại Thái Nguyên ta cũng đánh tan cuộc hành quân của địch.

Kết quả

- Ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 8.000 quân địch giải phóng 1 vùng biên giới Việt-Trung từ Cao Bằng tới Đình Lập dài 750km, với 35 vạn dân.

- Chọc thủng “Hành lang Đông - Tây” của Pháp, kế hoạch Rơve bị phá sản. Mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc.

Ý nghĩa

- Đường liên lạc của ta với các nước xã hội chủ nghĩa được khai thông.

- Bộ đội ta trưởng thành.

- Quân đội ta giành được thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ).

- Mở ra bước phát triển mới của cuộc kháng chiến

 

Qúy thầy cô vui lòng đăng nhập vào trang thư viện elib và download nội dung các giáo án trong BST giáo án Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946 - 1950) về máy để tiện cho việc tham khảo.

Bên cạnh đó, quý thầy cô có thể xem thêm bài giảng tại đây:

Và xem thêm giáo án bài tiếp theo:

Bài tập chương 3 bài 18 Lịch sử 12:

Đồng bộ tài khoản