Giáo án Ngữ văn 11 tuần 31 bài: Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh

Chia sẻ: Nguyễn Hữu Ngọc Nghĩa | Ngày: | 10 giáo án

0
974
lượt xem
42
download
Xem 10 giáo án khác
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Bài giảng Giáo án THPT để cùng chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy
Giáo án Ngữ văn 11 tuần 31 bài: Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh

Mô tả BST Giáo án Ngữ văn 11 bài Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh

Thư viện eLib trân trọng giới thiệu đến quý thầy cô trong cả nước bộ Giáo án Ngữ văn 11 Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh. Đây là bộ sưu tập các giáo án được chúng tôi tuyển chọn kỹ càng từ các giáo án của các giáo viên đang tham gia giảng dạy tại các trường trong cả nước. Các kiến thức trong bộ giáo án này được trình bày khoa học, phù hợp với các em học sinh nhằm giúp các em nắm được tác giả Hoài Thanh và hiểu được quan niệm của Hoài Thanh về tinh thần thơ mới trong ý nghĩa văn chương và xã hội; thấy rõ nghị luận văn chương khoa học, chặt chẽ, thấu đáo và cách diễn đạt tài hoa tinh tế, giàu cảm xúc của tác giả; giáo dục lòng trân trọng và ý thức gìn giữ tinh hoa văn chương dân tộc. Mời quý thầy cô tham khảo để soạn cho mình một giáo án giảng dạy tốt hơn.

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST

Tóm tắt Giáo án Ngữ văn 11 bài Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11

MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA

                                        (Hoài Thanh)

A. Mục tiêu.

  • Giúp học sinh: Hiểu được tinh thần Thơ mới trên cả hai bình diện văn chương và xã hội, đồng thời hiểu được nét đặc sắc trong bài nghị luận văn học của Hoài Thanh.

B. Phương pháp, phương tiện

  • Phương pháp: Đàm thoại
  • Phương tiện: SGK+SGV +TLTK Ngữ văn 11

C. Tiến trình dạy.

1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra bài cũ: (Không)

3. Bài mới:

Thời gian

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

 

 - Gọi HS đọc Tiểu dẫn.

* - Hoài Thanh (1909-1982), tên khai sinh : Nguyễn Đức Nguyên, sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước ở Nghi Lộc, Nghệ An.

- Tham gia phong trào yêu nước cách mạng. Sau cách mạng chủ yếu viết văn, năm 2000 được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật.

 

- Các tác phẩm chính (SGK).

 

 

- Lối phê bình của ông thiên về thưởng thức, ghi nhận ấn tượng, lấy hồn tôi để hiểu hồn người.

 

* Hướng dẫn cách đọc : Giọng điệu chung : chia sẻ, giãi bày, giàu cảm xúc của người trong cuộc, uyển chuyển, tinh tế, nhiều đoạn giàu chất thơ. Chú ý cách ngắt đoạn để làm nổi bật mạch lập luận.

? Nêu dàn ý của bài ?

(GV dùng máy chiếu cho HS xem dàn ý sau khi tổng hợp,HS đánh dấu và SGK vị trí các đoạn tương ứng với dàn ý.)

Dàn ý :

   I. Tinh thần thơ mới.

 II. Con đường đi tìm tinh thần thơ mới : (Giá...đại thể).

III. Tinh thần thơ mới gồm lại trong chữ Tôi, tinh thần thơ cũ gồm lại trong chữ Ta.

1. Những vấn đề chung về chữ Tôi và chữ Ta (Cứ đại thể...khác nhau).

2. Ta là ý thức đoàn thể, Tôi là ý thức cá nhân (Ngày thứ nhất...đến thế).

3. Hành trình xuất hiện và phản ứng tiếp nhận của xã hội (Ngày thứ nhất...đáng thương).

IV. Sự vận động của Thơ mới xung quanh cái Tôi và bi kịch của nó.

1. Cái Tôi đáng thương tội nghiệp (Mà thật...chúng ta).

2. Các hướng lớn của thơ mới đào sâu vào cái Tôi (Đời chúng ta...Huy Cận).

3. Điểm thiếu hụt trong ý thức của cái Tôi (Thực chưa...lòng tin đầy đủ).

4.  Bi kịch của thời đại cái Tôi và giải pháp cho bi kịch đó (Đó...ngày mai).

 

 

 

 

 

 

CÂU 1 :

? Cái khó trong việc tìm ra tinh thần của thơ mới là gì ?

 

? Theo tác giả, phải căn cứ vào những tiêu chí nào để phát hiện ra thơ mới ?

 

* Cái dở không đủ tư cách đại diện cho nghệ thuật và những thời đại lớn của nghệ thuật. Hoài Thanh cũng từng bộc bạch ông đã đọc hàng vạn câu thơ hay và cũng không ít hơn những câu thơ dở của phong trào thơ mới. Nhưng các tiêu chí đã giúp tác giả khái quát được chính xác Tinh thần thơ mới

CÂU 2

? Tinh thần thơ mới theo quan điểm của Hoài Thanh là gì?

? Bản chất của chữ Tôi là gì?

(Đặt trong mối quan hệ với thời đại, với tâm lí thanh niên đương thời)

 

? Hành trình của nó đến với bạn đọc ra sao?

 

CÂU 3

? Vì sao tác giả nói: cái Tôi với cái nghĩa tuyệt đối của nó lại đáng thương và tội nghiệp?

* Cốt cách trong thơ cũ: Khí phách ngang tàng của Lí Bạch, Cái tự trọng trước cơ hàn của Nguyễn Công Trứ.

Ngày ba bữa vỗ bụng rau bình bịch, người quân tử ăn chẳng cần no.

Đêm năm canh an giấc ngáy kho kho, đời thái  bình cửa thường bỏ ngỏ.

 (Nhà nho vui cảnh nghèo)

Đến Xuân Diệu:

Nỗi đời cơ cực đang giơ vuốt

Cơm áo không đùa với khách thơ.

 

 

 - Chế Lan Viên:

Hãy cho tôi một tinh cầu giá lạnh

….

Những ưu phiền, đau khổ với buồn lo.

- Vũ Hoàng Chương

Say đi em, say đi em

Say cho lơi lả ánh đèn. Cho cung bậc ngả nghiêng điên rồ xác thịt.

Rượu, rượu nữa và quên quên hết

Tôi quá say rồi.

Sắc ngả màu trôi.

* Yêu là chết ở trong lòng…thờ ơ chẳng biết. (Xuân Diệu)

- Hồn đơn chiếc như đảo rời dặm biển

Suốt một đời như núi đứng riêng tây.

(Huy Cận)

- Một chiếc linh hồn nhỏ

Mang mang thiên cổ sầu

(Huy Cận)

-Nhưng em ơi

Đất trời nghiêng ngửa

Mà trước mắt thành sầu chưa sụp đổ

Đất trời nghiêng ngửa

Thành Sầu không sụp đổ, em ơi!

(Vũ Hoàng Chương)

 

 

 

 

CÂU 4

? Các nhà thơ lãng mạn cũng như người thanh niên bấy giờ đã giải tỏa bi kịch cuộc đời mình bằng cách nào?

? Thái độ của tác giả trước giải pháp ấy của họ?

* Tác giả dùng những từ ngữ, hình ảnh thấm đượm tình cảm: gửi cả, yêu vô cùng, chia sẻ buồn vui với cha ông, dồn tình yêu quê hương, hứng vong hồn…, chưa bao giờ họ hiểu…, chưa bao giờ họ cảm…., chưa bao giờ như bây giờ họ thấy cần…

* Phía sau những lời hay ý đẹp của các nhà thơ mới là tấm hồn bạch với đất nước, là mối băn khoăn chung cần được sẻ chia.

 

 Gọi HS đọc đoạn III.2 “Đời chúng ta…Huy Cận”

 

? Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu. Bề sâu mà tác giả muốn nói là gì?

? Tại sao các nhà thơ mới phải  trốn chạy vào ý thức cá nhân?

(Nguyên nhân: Do bi kịch thời đại)

? Tại sao tg lại nói: Càng đi sâu càng lạnh?

* VD:  Xuân Diệu càng cố gắng hòa nhập linh hồn vào trăng và nhạc bao nhiêu lại càng cảm nhận rõ sự nỗi cô đơn của cái Tôi cá nhân bấy nhiêu.

 Từ Huyền Diệu (say đắm):

Này lắng nghe em khúc nhạc thơm

Say người như rượu tối tân hôn.

Đến Nguyệt Cầm (bơ vơ):

Bốn bề ánh nhạc biển pha lê

Chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề.

 

?Từ những tác phẩm đã học trong chương trình, em thấy cách đánh giá trên của Hoài Thanh như thế nào?

 

* Các đoạn văn khác: Rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, Hùng tràng như Huy Thông, Trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, Ảo não như Huy Cận, kì dị như Chế Lan Viên, quê mùa như Nguyễn Bính, thiết tha, rạo rực, băn khoăn như Xuân Diệu.

VD:

Tác giả

VD

Thế Lữ

Trời cao xanh ngắt ô kìa / Hai con hạc trắng bay về Bồng Lai (Tiếng sáo Thiên Thai)

Lưu Trọng Lư

Em không nghe rừng thu/ Lá thu kêu xào xạc/ Con nai…. (Tiếng thu)

Nguyễn Nhược Pháp

Hôm nay đi chùa Hương/ Hoa cỏ mờ hơi sương/ Cùng thầy me em dậy….soi gương. (Chùa Hương)

Huy Thông

Cờ Chư hầu đỏ rực như pha son/ Quằn quại cong trên nền trời lá mạ (Tiếng địch sông Ô)

Chế Lan Viên

Có một người nghèo không biết Tết/ Mang lì chiếc áo độ thu tàn/ Có đứa trẻ thơ không biết khóc/ Vô tình bỗng nổi tiếng cười ran! (Xuân)

Nguyễn Bính

 Tương tư (Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông…)

Xuân Diệu

Vội vàng

Huy Cận

Tràng Giang

 

? Tác giả viết: Ta…cùng Thế Lữ, Ta…cùng Lưu Trọng Lư, Ta…với Chế Lan Viên, …, Ta …cùng Huy Cận, cách viết ấy gợi cho em suy nghĩ gì?

* Bước chân các nhà thơ mới “Bước chân nào cũng nhiệt tình, tha thiết, khao khát khám phá thế giới riêng đang mở ra, bước nọ tràn sang bước kia. Từ cõi này lại dặt dìu sang cõi khác trong nhịp điệu dồi dào của những câu văn “Ta…”. Nhưng tất cả những bước chân đó đều khựng lại bất ngờ ở cuối con đường xa thăm thẳm và sâu hun hút: “Động tiên…”

? Nói những bế tắc của các nhà thơ mới mang tình thời đại, Hoài Thanh có giọng điệu như thế nào?

? Em nhận xét gì về cách phê bình của tg trong đoạn văn vừa khảo sát?

 

 

? Em hiểu gì về phong trào Thơ mới và đặc điểm lối phê bình văn học của Hoài Thanh?

 

BT: Cảm nhận của em về cái Tôi Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử qua các bài thơ đã học?

 I.Tìm hiểu chung

(Học sinh đọc tiểu dẫn)

1. Tác giả

- Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo sớm tham gia phong trào yêu nước cách mạng.

- Viết văn từ những năm mới ngoài 20 tuổi.

- Hoạt động chủ yếu trong nghành văn hóa và nghệ thuật.

- Tác phẩm nổi tiếng nhất : Thi nhân Việt Nam.

- Năm 2000 được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật.

- Được đánh giá là nhà phê bình xuất sắc nhất trong VHVN hiện đại.

2. Tác phẩm và đoạn trích : (SGK).

II. Đọc hiểu

(HS đọc văn bản)

 

Dàn ý :

1.Những vấn đề chung về chữ Tôi và chữ Ta (Cứ đại thể...khác nhau).

2.Ta là ý thức đoàn thể, Tôi là ý thức cá nhân (Ngày thứ nhất...đến thế).

 

3.Hành trình xuất hiện và phản ứng tiếp nhận của xã hội (Ngày thứ nhất...đáng thương).

 

 

IV.Sự vận động của Thơ mới xung quanh cái Tôi và bi kịch của nó.

 

 

1.Cái Tôi đáng thương tội nghiệp (Mà thật...chúng ta).

 

2.Các hướng lớn của thơ mới đào sâu vào cái Tôi (Đời chúng ta...Huy Cận).

3.Điểm thiếu hụt trong ý thức của cái Tôi (Thực chưa...lòng tin đầy đủ).

 

 

 

4.Bi kịch của thời đại cái Tôi và giải pháp cho bi kịch đó (Đó...ngày mai).

1. Con đường đi tìm và tinh thần thơ mới.

- Cái khó : Ranh giới giữa thơ cũ và thơ mới không phải rạch ròi, dễ nhận ra.

- Đề xuất các tiêu chí :

+ Phải sánh bài hay với bài hay.

+ Phải nhìn vào đại thể để xác định đặc sắc của mỗi thời.

+ Tinh thần thơ mới cần được tìm hiểu trong mối quan hệ với thơ cũ.

 

 

 

 

 

 

- Tinh thần thơ mới bao gồm trong chữ Tôi.

+ Bản chất chữ Tôi : Quan niệm con người cá nhân trong sự giải phóng, trỗi dậy, bùng nổ của ý thức cá nhân (Cái nghĩa tuyệt đối của nó).

+ Hành trình : Chập chững, lạ lẫm – được quen biết – được cho là đáng thương và tội nghiệp.

2. Bi kịch của thời đại cái Tôi

- Đáng thương và tội nghiệp :

 

 

+ Đó là bi kịch của cái tôi bé nhỏ, tội nghiệp, mất hết cốt cách hiên ngang ngày trước.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ Bi kịch của cái tôi : mất bề rộng (Không tìm được tiếng nói chung với cuộc đời), chỉ còn bề sâu (Trốn chạy vào ý thức cá nhân).

 

 

 

 

 

 

 

+ Bi kịch của cái Tôi bàng hoàng vì thiếu một lòng tin đầy đủ, không còn có thể nương tựa vào một cái gì bất di bất dịch như cái ta thuở trước.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Những bi kịch có tính chất xã hội : Thơ mới nói lên cái bi kịch đang diễn ngấm ngầmphản chiếu tâm lí một thế hệ, những thất vọng, hi vọng của cả thế hệ ấy.

- Giải pháp : dồn vào tình yêu tiếng Việt.

- Thái độ tg :

+ Cảm thông với những bế tắc mang tính thời đại : Nhưng ta trách gì Xuân Diệu...hết thảy chúng ta.

+  Trân trọng tình yêu nước thầm kín gửi trong tiếng mẹ đẻ của các nhà thơ mới.

+  Ghi nhận những thành công không thể phủ nhận của thơ mới khi cái tôi của người sáng tạo được giải phóng.

 

 

 

3. Nghệ thuật phê bình tinh tế, tài hoa của Hoài Thanh.

 Đoạn : “Đời chúng ta…Huy Cận”

Thể hiện văn phong Hoài Thanh

 

- Mất bề rộng tìm bề sâu: Trốn chạy vào ý thức cá nhân, quay về nỗ lực khám phá cái tôi ấy vì không tìm được tiếng nói chung với thời đại.

 

- Càng đi sâu càng lạnh: Càng hướng nội rút cục càng bế tắc, bơ vơ, lạc lõng, đơn côi: động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn bơ vơ.

 

 

 

 

 

- Chỉ ra những hướng lớn trong con đường Tìm bề sâu trong Thơ mới :

Tác giả

Con đường

Kết quả

Thế Lữ

 

Thoát lên tiên

Động tiên khép

Lưu Trọng Lư

 

Phiêu lưu trong trường tình

Tình yêu không bền

 

Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên

Điên cuồng

 

Tỉnh

 

Xuân Diệu

Đắm say

Bơ vơ

Huy Cận

 

Buồn

 

     Mỗi tác giả tiêu biểu được điểm qua bằng một vài từ nhưng gợi đúng thần thái của hồn thơ họ và điểm trúng những gương mặt lớn không thể thiếu của Thơ mới.

 

 

-  Cách viết : Ta...cùng..., ta...với... :

+ Gợi ra hình ảnh một cái ta – độc giả theo bước chân những nhà thơ tiêu biểu để đi vào cõi riêng của họ, nương theo mạch cảm xúc, hóa thân vào cảm xúc để dẫn dắt ý tứ, luận điểm.

 

 

 

 

 

 

 

+ Giọng điệu của một người trong cuộc : chia sẻ, cảm thông, giàu cảm xúc thẩm mĩ, hấp dẫn, lôi cuốn.

NX :

- Ngôn ngữ dung dị dễ hiểu mà vẫn xúc tích, chính xác.

- Cách phê bình thiên về ấn tượng rất tài hoa : Lấy hồn tôi để hiểu hồn người.

III. Tổng kết 

 (Ghi nhớ. Sgk)

- Đặc điểm thơ mới : Phần II.1

- Đặc điểm lối phê bình Hoài Thanh khi phân tích đặc điểm Thơ mới :

+ Đặt cái Tôi trong quan hệ với cái Ta để tìm chỗ giống và khác nhau.

+ Nhìn vấn đề trong mối quan hệ với thời đại, tâm lí thanh niên đương thời để phân tích thấu đáo cái đáng thương, đáng tọi nghiệp và bi kịch ở họ - tính khoa học.

+ Lập luận chặt chẽ, những luận điểm có tính khái quát với những ví dụ có tính minh chứng, cụ thể, đa dạng, giàu sức thuyết phục.

+ Có tầm nhìn bao quát, nhiều chiều.

IV. Luyện tập

 

Trên đây chỉ là một đoạn nội dung trong giáo án Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh, để xem nội dung còn lại của giáo án và các giáo án khác mời quý thầy cô đăng nhập và tải về máy.

Bên cạnh đó, thầy cô có thể xem thêm bài giảng tại đây:

>> Bài giảng Ngữ văn 11 tuần 31 bài: Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh

Và xem thêm giáo án bài tiếp theo:

>> Giáo án Ngữ văn 11 tuần 31: Phong cách ngôn ngữ chính luận (tiếp theo)  
Đồng bộ tài khoản