SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS

Chia sẻ: Xuan | Ngày: | 1 tài liệu

0
598
lượt xem
30
download
  Download Vui lòng tải xuống để xem file gốc
   Like fanpage Bài giảng Giáo án THCS để cùng chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy
SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS

SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS
Mô tả bộ sưu tập

Quý thầy cô giáo, cán bộ quản lý đang cần tìm các sáng kiến kinh nghiệm về giảng dạy hoặc quản lý để tham khảo. Hãy đến với bộ sưu tập SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS có trên website eLib.vn. Bộ sưu tập này được chúng tôi tuyển chọn từ các thầy cô giáo, các cán bộ quản lý giàu kinh nghiệm và sáng tạo. Chúng tôi hi vọng, các tài liệu trong bộ sưu tập này sẽ mang đến cho quý vị những kinh nghiệm về giảng dạy cũng như quản lý thật bổ ích.

LIKE NẾU BẠN THÍCH BỘ SƯU TẬP
Xem Giáo viên khác thảo luận gì về BST
SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS

SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS
Tóm tắt nội dung

Dưới đây là phần trích dẫn nội dung của đề tài sáng kiến kinh nghiệm đầu tiên được lấy ra từ BST SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS:

I / ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện tượng chuyển nghĩa của từ và các biện pháp tu từ về từ vựng trong Tiếng Việt là vấn đề quan trọng, đa dạng, phong phú. Đây là những tri thức cơ bản trong phân môn Tiếng Việt là những vấn đề phức tạp trong văn bản- nhất là trong tác phẩm văn chương. Không ít học sinh chưa thành thạo trong việc nhận diện và phân tích giá trị nghệ thuật của phương thức tu từ trong ngữ cảnh cụ thể. Thậm chí các em còn nhầm lẫn hiện tượng chuyển nghĩa từ vựng ( ẩn dụ, từ vựng hoán dụ từ vựng) với chuyển nghĩa tu từ ( ẩn dụ tu từ, hoán dụ tu từ).
Các bài học về các biện pháp tu từ từ vựng trong sách ngữ văn THCS nói chung và trong Ngữ văn 6 ( tập 2) nói riêng, đòi hỏi người dạy phải có những hiểu biết sâu rộng về các phương thức chuyển nghĩa tu từ để giảng dạy có hiệu quả.
Bài viết này tôi muốn góp một phần nhỏ vào việc đổi mới PPDH Ngữ văn THCS . Nhất là thực hiện nguyên tắc tính hợp, tích cực mà SGK và chương trình Ngữ văn đề ra.
II/ NỘI DUNG
A. HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA TU TỪ CỦA TỪ NGỮ TRONG NGỮ CẢNH CỤ THỂ VÀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ VỀ TỪ VỰNG NGỮ NGHĨA:
Hiện tượng chuyển nghĩa của từ khá phổ biến trong ngôn ngữ và trong Tiếng Việt chủ yếu là sự mở rộng nghĩa theo 2 phương thức ẩn dụ và hoán dụ( từ vựng và tu từ). Ở đây tôi chỉ đề cập đến hiện tượng chuyển nghĩa tu từ trong ngữ cảnh cụ thể,từ ngữ chuyển nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa đó thể hiện tính nghệ thuật , sinh động tạo nên hiệu lực của sự biểu đạt nhưng khi tách rời khỏi ngữ cảnh thì nghĩa tu từ sẽ bị phá vỡ.
Ví dụ : Cũng là sự so sánh, đối chiếu giữa hai hay nhiều sự vật dựa trên quan hệ liên tưởng tương đồng nhưng so sánh tu từ có giá trị nghệ thuật, tạo nên hiệu lực của sự nói năng hơn là so sánh lý luận, lôgic.
Chẳng hạn, xét so sánh tu từ trong câu ca dao : “ Thân em như dải lụa đào - phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ? ”. Tác giả dân gian đã so sánh thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ như thuộc tính “phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”,của “ dải lụa đào”, tạo nên cái hay cái hiệu lực của sự so sánh. Nhưng nếu tách thuộc tính đó của dải lụa đào ra khỏi ngữ cảnh của câu ca dao thì hiệu lực nói năng sẽ bị mất.
Tương tự “ thuyền” và “ bến” trong câu ca dao “Thuyền về có nhớ bến chăng” là hai ẩn dụ tu từ nhờ sự chuyển nghĩa tu từ của “thuyền” và “ bến”, tạo nên cái hay ở trong sự biểu đạt, nhưng khi tách rời hai từ đó ra khỏi nghĩa cảnh thì nghĩa ẩn dụ tu từ sẽ bị phá vỡ và chúng trở về nghĩa gốc, nghĩa đen ban đầu.
Nhờ hiện tuợng chuyển tu từ mà từ ngữ trong ngữ cảnh cụ thể đã tạo nên hiệu lực biểu đạt, gây ấn tượng thẩm mỹ và hấp dẫn người đọc bằng hình ảnh giàu chất nghệ thuật sinh động. Đó là nhờ đặc trưng nổi bật của biện pháp tu từ về từ vựng. Người tiếp nhận phải biết cách giải mã, phá vỡ hình thức biểu đạt bên ngoài để lĩnh hội nội dung ngữ nghĩa hàm ẩn bên trong của từ ngữ thì mới hiểu và cảm nhận được những sắc thái ý nghĩa và tình cảm mà người sử dụng các biện pháp tu từ đó muốn bộc lộ.
Nội dung hàm ẩn có khi chứa đựng ở nhiều cấp độ, trong đó nghĩa tiền giả định của từ ngữ là yếu tố quyết định giá trị của các từ ngữ chuyển nghĩa. Nếu ngươi học không có những hiểu biết cần thiết dễ dẫn đến hiện tượng hiểu sai lệch.
Ví dụ: “ Má hồng” trong câu thơ của Nguyễn Du:

“ Đầu xanh có tội tình gì.
Má hồng đến quá nữa thì chưa thôi”
( Truyện Kiều) 

Mời quý thầy cô giáo và các cán bộ quản lý xem tiếp nội dung đề tài sáng kiến kinh nghiệm này trong bộ sưu tập SKKN dạy các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn THCS. Ngoài ra, có thể tham khảo thêm nhiều đề tài sáng kiến kinh nghiệm khác cùng chủ đề trong bộ sưu tập này. Hoặc download về làm tài liệu tham khảo bằng cách đăng nhập vào hệ thống eLib.vn của chúng tôi để tải bộ sưu tập này.
Đồng bộ tài khoản